Niefarmakologiczne wsparcie fizjoterapeutyczne w dolegliwościach migrenowych
Migrena to złożone zaburzenie neurologiczne, które istotnie wpływa na jakość życia, objawiając się m.in. silnym, pulsującym bólem głowy, nudnościami oraz nadwrażliwością na bodźce zewnętrzne. Ze względu na przewlekły charakter dolegliwości, wielu pacjentów poszukuje metod niefarmakologicznych, które mogą stanowić uzupełnienie standardowej opieki medycznej.
Mechanizm powstawania dolegliwości – aktualne podejście
Współczesna wiedza medyczna odchodzi od teorii naczyniowych na rzecz koncepcji neurologicznych. Istotną rolę w patomechanizmie bólów głowy przypisuje się interakcjom w obrębie tzw. kompleksu trójdzielno-szyjnego. Obszar ten, łączący sygnały z nerwu trójdzielnego oraz górnych nerwów szyjnych, może ulegać zjawisku centralnej sensytyzacji, czyli stanu nadwrażliwości układu nerwowego.
Rola fizjoterapii w procesie wsparcia pacjenta
Aktualne doniesienia naukowe wskazują na istotną korelację między dysfunkcjami w obrębie odcinka szyjnego kręgosłupa a procesami sensytyzacji pnia mózgu. W gabinecie Reha Migrena wykorzystujemy to powiązanie, stosując precyzyjne techniki manualne.
Cel terapii: Nasze działania ukierunkowane są na diagnostykę funkcjonalną oraz niefarmakologiczną redukcję bodźców drażniących układ nerwowy.
Charakter pracy: Protokół manualny koncentruje się na pracy z tkankami miękkimi i strukturami stawowymi odcinka szyjnego, bez wykorzystania gwałtownych technik manipulacyjnych.
Współpraca z lekarzem: Fizjoterapia jest formą wsparcia, która ma na celu poprawę codziennego funkcjonowania pacjenta i może przyczynić się do ograniczenia konieczności stosowania doraźnej farmakoterapii.
Dzięki zastosowaniu metod opartych na dowodach (EBM), fizjoterapia staje się coraz częściej wybieranym elementem kompleksowego modelu opieki nad osobami zmagającymi się z bólami głowy.
Typy migreny
Istnieje wiele różnych typów migreny, dlatego tak ważna jest prawidłowa diagnoza aby skutecznie leczyć migrenę.
Co to jest migrena z aurą?
Migrena z aurą dotyka około 30% osób. Aura jest jednostronnym i w pełni odwracalnym objawem neurologicznym, w którym większość ludzi doświadcza zaburzeń widzenia, takich jak migoczące mroczki (zastąpienie widzenia kształtem geometrycznym – np. zygzakiem), śnieg optyczny, błyski światła, utrata pola widzenia lub niewyraźne widzenie. Wraz z aurą migrenową osoby mogą również doświadczać:
Mrowienie lub drętwienie
Szum w uszach, brzęczenia lub dzwonienie w uszach
Zmienione funkcje poznawcze
Zmieniony smak
Trudności w mówieniu lub węchu
Trudności z połykaniem
Przez lata badań naukowcom nie udało się ustalić mechaniki aury migrenowej i zaobserwowano, że mechanizm w ludzkim mózgu wydaje się znacznie bardziej złożony, niż początkowo sądzono.
Obecne „najlepsze przypuszczenie” jest takie, że zdarzenie podobne do rozprzestrzeniającej się korowo depresji (cortical spreading depression) obserwowanej przez Leao w 1944 r. „prawdopodobnie” jest podstawową przyczyną aur związanych z migreną. Gdy przepływ krwi spada, nerwy nie są w stanie przewodzić sygnałów. Kiedy sygnały ustają, mózg nie jest w stanie interpretować informacji, na przykład z płata potylicznego (kory wzrokowej) - więc część pola widzenia zostaje utracona lub w niektórych przypadkach zastąpiona np. zygzagiem.
Migrena bez aury
70-90% osób nie doświadczają aury podczas ataku migreny. Te osoby doświadczają pulsacyjnego bólu po jednej stronie głowy, jednak zaburzenia widzenia takie jak błyski światła, zygzag, ciemne lub białe plamy, a nawet tymczasowa utrata wzroku, nie występują.
Najczęstsze objawy migreny bez aury to:
- wrażliwość na światło, dzięki, zapachy
- zmęczenie, dezorientację
- nudności lub/i wymioty
- biegunka, zaparcia
Migrena hemiplegiczna
Migrena hemiplegiczna jest rzadkim ale poważnym schorzeniem, ponieważ objawy są bardzo podobne do udaru mózgu. Osoba dotknięta migreną hemiplegiczną odczuwa typowe objawy migreny, takie jak jednostronny ból oka, twarzy oraz może również mieć aurę migrenową.
Do tego dochodzą objawy hemiplegii, takie jak:
• Niewyraźna mowa, bełkotanie
• Osłabienie, częściowy paraliż jednej strony ciała
• Mrowienie jednej strony ciała oraz twarzy
• Opadanie kącika ust
• Dezorientacja
• Zawroty głowy
• Senność bądź utrata przytomności
Osoby, które po raz pierwszy odczuwają takie symptomy, powinny jak najszybciej zgłosić się na SOR, ponieważ konieczna jest diagnostyka obrazowa mózgu w celu ustalenia przyczyny hemiplegii.
Istnieją dwa rodzaje migreny hemiplegicznej:
Rodzinna
W tym przypadku co najmniej dwie lub więcej osób w tej samej rodzinie doświadcza osłabienia po jednej stronie ciała jako objawu migreny. Jeżeli rodzic cierpi na migreny hemiplegiczne, średnio u 50% dzieci rozwinie się to zaburzenie. Istnieją trzy zidentyfikowane mutacje genów występujące w migrenie hemiplegicznej – CACNA1A, ATP1A2 i SCN1A. Powoduje to, że powiązany z nim kanał wapniowy w komórkach nerwowych od czasu do czasu działa nieprawidłowo, a gdy tak się dzieje, skutkuje to atakiem migreny. Jednakże te specyficzne mutacje nie występują we wszystkich rodzinach, w których zdiagnozowano.
Sporadyczna
U pacjentów z rozpoznaną migreną hemiplegiczną, którzy pozostają pod stałą opieką lekarza neurologa, fizjoterapia może stanowić uzupełniające wsparcie niefarmakologiczne. Po wykluczeniu przeciwwskazań, zapraszamy na ocenę funkcjonalną w celu sprawdzenia, czy komponenta mięśniowo-szkieletowa odcinka szyjnego może wpływać na odczuwane dolegliwości.”
Migrena menstruacyjna
Najnowsze badania wykazały, że kobiety cierpiące na migreny menstruacyjne na ogół nie mają zaburzeń hormonalnych. Jednakże odkryli, że głównym czynnikiem przyczyniającym się do migreny menstruacyjnej jest górny odcinek szyi, który sensytyzuje (uwrażliwia) pień mózgu. Niewielkie zmiany poziomu estrogenów przed lub pod koniec cyklu miesiączkowego są interpretowane przez już uwrażliwiony pień mózgu jako czynnik irrytujący. Ta błędna interpretacja powoduje objawy migreny.
Możemy wyróżnić 2 główne typy migreny menstruacyjnej:
Czysta migrena menstruacyjna
Migrena związana z miesiączką
Czysta migrena menstruacyjna występuje 1-3 dni przed lub po miesiączce, a kobiety nią dotknięte nie doświadczają innych migren poza cyklem miesiączkowym. Występują tylko u 10% kobiet.Migrena związana z menstruacją zwykle występuje 1-3 dni przed lub po miesiączce, ale kobieta może również odczuwać ból głowy poza cyklem miesiączkowym.
O autorce
Mgr Joanna Stevenson jest fizjoterapeutką z ponad 10-letnim stażem zawodowym, z czego znaczną część poświęciła na współpracę z pacjentami o profilu neurologicznym. Przez kilkanaście lat praktykowała za granicą, gdzie przez ponad 6 lat zdobywała doświadczenie w wyspecjalizowanych placówkach koncentrujących się na fizjoterapii bólów głowy. Osobiste doświadczenia z migreną skłoniły ją do pogłębienia wiedzy w zakresie celowanych metod pracy manualnej.
Po powrocie do kraju otworzyła gabinet Reha Migrena w Poznaniu, aby wspierać osoby zmagające się z przewlekłymi bólami głowy. W swojej praktyce stosuje metody opierające się na dowodach naukowych (EBM). Postępowanie terapeutyczne koncentruje się na precyzyjnej ocenie funkcjonalnej i redukcji napięć w obrębie górnego odcinka kręgosłupa szyjnego. Działania te mają na celu niefarmakologiczne wsparcie w wyciszaniu centralnej sensytyzacji pnia mózgu, odgrywającej istotną rolę w patomechanizmie bólów głowy.
